مدّعيان راستگو و دروغگو ، در احاديث و پيشگويى معصومان عليهم السلام گوشزد شده « 1 » است ، چنان كه آنان راه‌كارهايى را براى تشخيص مدّعيان صادق از كاذب ، در اختيار ما نهاده‌اند . آزمودن مدّعيان با پرسش‌هايى كه پاسخ آنها را جز امامانِ مرتبط با غيب و ملكوت هستى نمىداند ، يكى از اين راه‌هاست . « 2 » ب - جريان‌هاى جانبىِ يارى دهنده در كنار اقدام‌هاى اصلى و علمى اهل بيت عليهم السلام ، دو اتّفاق و اقدام ديگر ايشان ، به آمادگى ذهنى و اجتماعى شيعيان يارى رساند : يكى نصب وكيلان و ديگرى ارجاع به عالمان و راويان فقيه ( دين‌شناس ) ، كه اوّلى بيشتر براى رتق و فتق امور مالى بود و دومى براى حل پرسش‌ها و مشكلات علمى . 1 . نصب وكيلان خاص با توسعهء اقتصادى جامعهء اسلامى در اوايل قرن دوم هجرى ، ارتباطات مالى امامان و شيعيان ، گسترش يافت و امامان عليهم السلام وكيلانى را براى تدبير امور مالى شيعيان ، نصب كردند و با تبيين مسائل خمس ، زكات و ديگر انفاق‌هاى واجب و مستحب ، آنان را براى اخذ ، ارسال و توزيع اين وجوه مالى ، جانشين خود نمودند . « 3 » اين وكيلان ، مورد اعتماد مردم و گاه عالِم بودند و بويژه در مناطق دوردست جامعهء اسلامى ، نياز مردم را در حوزهء ارتباطات مالى با امام و نيز اوقاف و صدقات ، حل مىكردند . نهاد

--> ( 1 ) . ر . ك : ج 7 ص 233 ح 1290 . ( 2 ) . ر . ك : الكافى : ج 1 ص 340 ح 20 ( و فيه : « إِذَا ادَّعَاهَا مُدَّعٍ ، فَاسْأَلُوهُ عَن أَشيَاءَ يُجِيبُ فِيهَا مِثْلَهُ ؛ هر گاه مدّعىاى ادّعاى امامت كرد ، از او چند سؤال كنيد ، كه مثل صاحب در آنها جواب مىدهد » ) و ص 343 باب « ما يفصل به بين دعوى المحقّ و المبطل فى أمر الإمامة ؛ باب در بيان آنچه به واسطهء آن در ميان دعواى آن كه در امر امامت ، بر حق و آن كه بر باطل است ، جدايى به هم مىرساند » . ( 3 ) . ر . ك : ص 235 ( بخش چهارم / فصل يكم : نهاد وكالت در عصر امامان اهل بيت عليهم السلام ) .